ABD, İran Petrol Yaptırımlarında 60 Günlük Muafiyet Tanıdı, Kuzey Kore ile Ticareti Yasakladı

ABD yönetimi, İran ile savaşı sona erdirme müzakereleri devam ederken petrol bazlı yaptırımlara 60 günlük geçici bir muafiyet getirdi.

Bu adım, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı açık tutmayı ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) müfettişlerinin ülkeye yeniden girişine izin vermeyi kabul etmesinin ardından geldi. Hazine Bakanı Scott Bessent, 22 Haziran'da yaptığı açıklamada İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan serbest geçişi garanti ettiğini ve UAEA müfettişlerinin dönüşünü kabul ettiğini duyurdu. Başkan Yardımcısı JD Vance de görüşmelerin ardından İran'ın müfettişleri davet etmeyi kabul ettiğini ve boğazın açık tutulması ile Lübnan dahil bölgesel çatışmaların önlenmesi için mekanizmalar oluşturulduğunu belirtti.

Muafiyet, Hazine Bakanlığı tarafından yayımlanan 60 günlük geçici genel lisans kapsamında İran petrolünün üretimi, teslimatı ve satışına izin veriyor. Bu süre zarfında İran, petrol ürünlerini resmi piyasada satabilecek ve ödemeleri ABD doları cinsinden alabilecek. Ancak muafiyet, Kuzey Kore, Küba, Kırım veya Rusya'nın işgal ettiği Ukrayna topraklarında bulunan kişi veya kurumlar için geçerli olmayacak. Bu kısıtlama, Kuzey Kore ve Küba'nın İran petrolü satın alarak yaptırım hafiflemesinden faydalanmasını engellemeyi amaçlıyor. Muafiyet, Doğu Saati ile 21 Ağustos saat 00:01'de sona erecek.

Piyasalar, İran'ın petrol ihracatını hemen keskin bir şekilde artırmasını beklemiyor. Savaş sırasında uygulanan ABD deniz ablukası depolama tesislerini doldurmuş ve bazı kuyuların kapanmasına neden olmuş olabilir. Yine de bu hamle, İran'a önemli bir ekonomik kazanç sağlayabilir. Ülke daha önce yaptırımlardan kaçmak için gölge filo aracılığıyla Çin ve diğer ülkelere indirimli fiyatlarla ham petrol satarken, artık bu varilleri resmi olarak piyasa fiyatlarından satabilecek. Dolara dayalı ödeme sistemine erişim, döviz krizini hafifletebilir.

Bununla birlikte, bazı ABD para ve sermaye piyasası uzmanları bu önlemle ilgili endişelerini dile getirdi. Eski Hazine yetkilisi Miad Maleki, muafiyetin nükleer faaliyetin yanı sıra terörizmi hedef alan yaptırımları da kapsadığını ve bunun Kongre'nin on yıllardır oluşturduğu İran yaptırım çerçevesinden temel bir sapma olduğunu belirtti. Atlantic Council üyesi Daniel Tannenbaum ise yaptırım hafiflemesinin eski Başkan Barack Obama dönemindeki nükleer anlaşmaya (JCPOA) kıyasla aceleci olduğunu söyledi. The Wall Street Journal, bu adımın İran'ın nükleer programının bir kısmından vazgeçmeden önemli ekonomik faydalar elde ettiği endişelerini yeniden alevlendirebileceğini yazdı.