Bitcoin Vadeli İşlemlerinde Kaldıraç %4 Arttı: Geçen Yılın "Büyük Likidasyon" Kabusu Geri mi Dönüyor?

Bitcoin vadeli işlem piyasasında kaldıraç oranlarının yeniden yükselişe geçmesi, geçtiğimiz yıl Ekim ayında yaşanan toplu tasfiye dalgasının tekrarlanabileceği yönündeki endişeleri gündeme getirdi. Ancak analistler, piyasanın o döneme kıyasla daha az aşırı ısındığını ve kapsamlı bir likidasyon dalgası riskinin sınırlı olduğunu ifade ediyor.

CoinGlass tarafından paylaşılan 7 Ekim tarihli verilere göre, Bitcoin vadeli işlemlerindeki açık pozisyon (open interest) tutarı son yedi günde %4,0 artarak 650.480 BTC seviyesine ulaştı. Bu artış, geçen yıl 10 Ekim'de gerçekleşen kitlesel likidasyon öncesinde açık pozisyonların son beş günde %4,1 yükseldiği tabloyla benzerlik gösteriyor.

Piyasadaki gerilemeyle birlikte zorunlu likidasyonlar yeniden tırmanışa geçti. Bitcoin %2'nin üzerinde değer kaybederek 83.000 dolar seviyesine gerilerken, Ether %3,5 düşüşle yaklaşık 2.600 dolara indi. Düşüşten en çok uzun (long) pozisyonlar etkilendi ve sadece bir saat içinde yaklaşık 403,58 milyon dolarlık pozisyon tasfiye edildi.

Yatırımcılar, mevcut kaldıraç birikiminin geçen Ekim ayındaki çöküş öncesi döneme olan benzerliğini yakından takip ediyor. Geçtiğimiz yıl ABD Başkanı Donald Trump'ın Çin ithalatına ek gümrük vergileri uygulayacağını açıklaması piyasada sert bir satış dalgasına yol açmıştı. CoinGlass verilerine göre, 10-11 Ekim tarihlerinde 19 milyar dolardan fazla kripto pozisyonu zorunlu olarak likide edilmiş, bu tutarın yaklaşık %90'ını (yaklaşık 17 milyar dolar) uzun pozisyonlar oluşturmuştu.

Kaldıraç oranlarının piyasa büyüklüğüne oranı da o tarihteki seviyelere yaklaştı. Bitcoin açık pozisyon oranı şu anda piyasa değerinin %3,2'sine ulaşmış durumda (geçen yıl 10 Ekim öncesinde %3,7 idi). Ether'de ise bu oran geçen yılki %11,3 seviyesine kıyasla %10,4 olarak kayıtlara geçti.

Buna rağmen analistler, mevcut piyasa koşullarının geçen yıldan farklılık gösterdiğine dikkat çekiyor. BeInCrypto zincir üstü analisti Ananda Banerjee, kaldıraç oranlarının genişlediğini ancak geçen yılki aşırı ısınma belirtilerinin henüz görülmediğini belirtti. Banerjee'ye göre bunun temel nedeni, pozisyon taşıma maliyetlerinin bir yıl öncesine kıyasla önemli ölçüde düşmüş olması.

Piyasada aşırı ısınmanın ana göstergelerinden biri, sürekli vadeli işlem piyasasındaki fonlama oranıdır (funding rate). Geçen Ekim ayındaki likidasyon dalgası öncesinde Binance ve Bybit borsalarındaki Bitcoin ve Ether yıllık fonlama oranları 32 gözlem gününün 18'inde %8'in üzerindeydi. Son dönemde ise 28 gözlemden yalnızca biri %8'i aşarken, üç gözlemde oran negatif seyretti. Deribit borsasında da benzer bir durum gözlendi; Bitcoin fonlama oranı geçen yılki çöküş öncesindeki yıllık %26,9 seviyesinden %7,1'e geriledi. Bu durum, kaldıracın büyüdüğünü ancak daha fazla yükseliş yönlü bahis oynamanın maliyetinin geçen yıla göre daha düşük olduğunu gösteriyor.

Bir diğer önemli fark ise türev ürünlerle bağlantılı stabilkoin arzındaki düşüş oldu. CoinGecko verileri, Ethena'nın USDe arzının geçen Ekim ayından bu yana %66 azalarak 4,99 milyar dolara gerilediğini gösteriyor. Bu tablo, kaldıraçlı işlemler için piyasada daha az kullanılabilir sermaye bulunduğuna işaret ediyor.

Fiyat düşüşleri sırasındaki likidasyon şiddeti de önceki döneme kıyasla daha düşük seyrediyor. Son 24 saatte Bitcoin yaklaşık %2 düşerken 487,02 milyon dolarlık uzun pozisyon tasfiye edildi. Bu durum, Bitcoin fiyatındaki her %1'lik düşüş için yaklaşık 248 milyon dolarlık likidasyona denk geliyor. Geçen yılki likidasyon dalgasında bu rakam her %1'lik düşüş için yaklaşık 2,2 milyar dolar seviyesindeydi; yani mevcut seviye geçmiştekinin yaklaşık dokuzda biri oranında.

Piyasa için önümüzdeki dönemde takip edilecek en kritik gelişme 27-28 Ekim tarihlerinde yapılacak olan ABD Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısı olacak. Analist Banerjee, Eylül ayından sonra gelebilecek olası bir faiz artışının ABD Hazine tahvil getirilerini yükseltebileceğini ve Bitcoin'i 82.300 dolar seviyesine geriletebileceğini öngörüyor. Banerjee, fonlama oranları yıllık %8'in altında kaldığı sürece geçen yılki gibi büyük bir zincirleme likidasyon riskinin düşük olduğunu vurguluyor.

Piyasada kalıcı bir toparlanma için ABD spot ETF'leri üzerinden kurumsal alımların yeniden güç kazanması gerektiği belirtiliyor. CoinDesk analisti Omkar Godbole, Eylül ayındaki yükselişin ana motorunun ETF girişleri olduğunu hatırlatarak, Bitcoin'in 86.000 dolar seviyesini aşıp kazançlarını sürdürebilmesi için kurumsal talebin geri dönmesi gerektiğini ifade etti.

SoSosValue verilerine göre ABD spot Bitcoin ETF'leri Eylül ayında 2,65 milyar dolarlık net giriş kaydetmişti. Ancak geçen hafta net girişler 241 milyon dolara geriledi ve 7 Ekim itibarıyla 487,07 milyon dolarlık net çıkışla tekrar negatife döndü. Tesseract Group Pazarlama Başkanı Oliver Kading ise mevcut ETF alımlarının makroekonomik baskıları hafifletmek için henüz yeterli olmadığını, birden fazla işlem seansı boyunca günlük 300 milyon dolar ve üzeri girişlerin kurumsal talebin döndüğüne dair güçlü bir sinyal olacağını belirtti.