Şi Cinping, BRICS Zirvesinde Dolarsızlaşma ve Yapay Zekâ İş Birliğini Öne Çıkardı

Çin, yükselen ve gelişmekte olan ekonomileri kapsayan BRICS grubunu bir denge unsuru olarak kullanarak ABD liderliğindeki uluslararası düzene karşı hamlelerini artırıyor. Yedi yıl aradan sonra Hindistan'a ilk ziyaretini gerçekleştiren Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Yeni Delhi'deki BRICS Zirvesi'ni yerel para birimleriyle ödeme sistemlerinin genişletilmesi, yapay zekâ alanında iş birliğinin derinleştirilmesi ve tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi yönünde teklifler sunmak için kullandı. Şi, Çin tarzı çok kutuplu bir küresel düzen vurgusunu yineledi.

BRICS üyeleri, 12 Eylül'de oy birliğiyle kabul ettikleri 2026 Yeni Delhi Deklarasyonu ile Orta Doğu'daki çatışmalarda itidal çağrısında bulundu. Liderler ayrıca ticarette ve ödemelerde yerel para birimlerinin kullanımını artırma ve sınır ötesi ödeme sistemlerinde daha hızlı, ucuz ve şeffaf bir altyapı oluşturma konusunda mutabakata vardı. Bu adımlar, uluslararası ticarette ABD dolarına olan bağımlılığı azaltma stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Deklarasyonda, tek bir yaklaşımın tüm ülkeler için geçerli olamayacağı ve her ülkenin politika önceliklerine saygı gösterilmesi gerektiği de ifade edildi.

Zirvede yapay zekâ konusunu da gündemin üst sıralarına taşıyan Şi Cinping, yapay zekâ destekli yeni bir sanayileşme modeli önerdi. Çin lideri, BRICS ülkelerini Çin'in öncülük ettiği Dünya Yapay Zekâ İş Birliği Örgütü'ne (WAICO) katılmaya davet etti. ABD'nin müttefikleriyle birlikte "Pax Silica" çerçevesinde yarı iletken ve yapay zekâ tedarik zincirlerini sıkılaştırdığı bir dönemde Çin, Küresel Güney odaklı alternatif bir teknoloji iş birliği ağı kurmayı hedefliyor.

Doğrudan ABD adını anmadan konuşan Şi, "yüksek duvarlı küçük bahçe" yaklaşımının dünyayı böleceğini belirterek korumacılığa ve tek taraflılığa karşı çıktı. Birleşmiş Milletler ve Dünya Ticaret Örgütü merkezli çok taraflı sistemin korunması gerektiğini vurgulayan Şi, Soğuk Savaş zihniyetinin ve bloklaşmanın reddedilmesini istedi. Zirve kapsamında Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile de bir araya gelen Şi, sınır bölgelerinde barışın korunması gerektiğini ifade ederken Modi de iki ülkenin rakip değil ortak olarak görülmesi gerektiği temennisinde bulundu.

Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin tarafından 2006'da kurulan ve daha sonra Güney Afrika, Mısır, Etiyopya, İran, BAE ve Endonezya'nın katılımıyla genişleyen BRICS, dünya nüfusunun neredeyse yarısını ve küresel GSYİH'nin yaklaşık üçte birini temsil ediyor. Çin'in gelecek yıl döner başkanlığını üstleneceği blok, Şi'nin ABD Başkanı Donald Trump ile yapması planlanan zirve öncesinde Çin'in Batı dışında inşa ettiği diplomatik ve ekonomik ağın gücünü sergileme fırsatı sundu.