Suudi Arabistan'ın Talebiyle Hürmüz Boğazı Görüşmeleri Ertelendi: Brent Petrol 108 Doları Aştı

İran ve Körfez Arap ülkeleri arasında Hürmüz Boğazı üzerinden geçici deniz taşımacılığı hatları kurulmasını hedefleyen müzakereler, Suudi Arabistan’ın talebi doğrultusunda belirsiz bir tarihe ertelendi. Bloomberg’in 14 Eylül tarihli haberine göre İran Dışişleri Bakanlığı, Umman’da gerçekleştirilmesi planlanan toplantının Suudi tarafının isteğiyle ertelendiğini açıkladı. Erteleme kararının arkasında, Suudi Arabistan’ın Husiler de dahil olmak üzere İran destekli güçlerin krallığa yönelik devam eden saldırılarından duyduğu rahatsızlığın yattığı belirtiliyor. İran Dışişleri Bakanlığı ise bu gerekçeyi reddederek Suudi Arabistan’ın tutumunu krizin temel nedenlerinden dikkatleri uzaklaştırma çabası olarak nitelendirdi.

Umman Dışişleri Bakanı Badr Albusaidi, ertelemenin nihai bir anlaşmaya ulaşma şansını artırma amacına hizmet edeceğini söyledi. Görüşmelerin gerçekleşmesi halinde; ABD ve İsrail’in Şubat ayında başlayan askeri müdahalesinden bu yana İran, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyeleri ve Irak ilk kez aynı masa etrafında bir araya gelmiş olacaktı. Ancak Suudi destekli güçler ile Yemen’deki Husi isyancıları arasındaki çatışmaların şiddetlenmesi müzakere sürecini aksattı. Son günlerde Suudi Arabistan’ın güneybatısındaki enerji altyapısı ve askeri üsleri hedef alan dron ve füze saldırıları haberleri basına yansıdı.

Umman ve İran tarafından hazırlanan geçici transit planı, İran’a Basra Körfezi’ne hangi gemilerin girebileceğini belirleme yetkisi verilmesini ve bir tür geçiş ücreti uygulanmasını öngören bir çerçeveyi kapsıyordu. Körfez İşbirliği Konseyi üyeleri ilkeler düzeyinde tam seyrüsefer serbestisi talep etse de, deniz ticaretini ve sevkiyatları sürdürebilmek adına geçici bir uzlaşmayı kabul etmeyi değerlendiriyordu. Ancak İran, bir anlaşmaya varılsa dahi Hürmüz Boğazı’nı tamamen açmayacağını ve geçen ticari gemileri denetlemeyi sürdüreceğini bildirdi.

Diplomatik kanallardaki bu tıkanıklık, küresel petrol arzına ilişkin endişeleri canlı tutuyor. Orta Doğu’da uzayan bir çatışmanın dizel dahil işlenmiş petrol ürünlerinin tedarikini daha da daraltacağı korkusuyla Brent ham petrolünün varil fiyatı 108 doların üzerine tırmandı. Bölgedeki askeri hareketlilik ve ticari gemilere yönelik son saldırı raporları, enerji nakil yolları üzerindeki jeopolitik riski yüksek tutmaya devam ediyor.

Jeopolitik krizler ve yükselen enerji maliyetleri, küresel enflasyonist baskıları artırarak merkez bankalarının para politikaları üzerinde belirleyici bir etki yaratmaktadır. Bu tür makroekonomik çalkantı dönemlerinde, yüksek risk algısı nedeniyle hem geleneksel finansal piyasalarda hem de kripto para gibi alternatif varlık sınıflarında volatilite artışı gözlemlenebilmektedir.