Suudi Arabistan Petrol Saldırıları ve Jeopolitik Baskı Altında: Küresel Enerji Piyasalarda Tedarik Kriz Riski Yükseliyor

Suudi Arabistan, İran destekli güçlerin düzenlediği bir dizi saldırının ardından jeopolitik ve ekonomik açıdan zor bir döneme girdi. Güneyde Yemin'deki Husi milisleri, Hürmüz Boğazı'nı baypas eden kritik ihracat rotası Babülmendep Boğazı'nı kapanma noktasına getirdi. Kuzeyde ise Irak merkezli yanlısı milislerin düzenlediğinden şüphelenilen drone saldırıları, krallığın Doğu-Batı petrol boru hattındaki operasyonları durdurdu. Ülke ekonomisinin temeli olan ham petrol ihracatının kesintiye uğrama riski, küresel enerji piyasalarında tedarik sıkıntısı endişelerini tırmandırdı.

14 Eylül'de Husiler, Babülmendep Boğazı yakınlarında iki adayı daha kontrol altına aldıklarını açıkladı. Bu gelişme, daha önce Perim Adası ve Muha (Mocha) Limanı'nın ele geçirilmesini takip etti. Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı'na alternatif oluşturan güney Kızıldeniz sevkiyat rotasının kontrolünü fiilen kaybederken; Kızıldeniz limanlarına günde 7 milyon varile kadar petrol taşıyabilen Doğu-Batı boru hattının devre dışı kalması krizin boyutunu artırdı. Yanbu rafinerisi ve Petro Rabigh gibi tesislerde üretim kısıntısı beklentileri güçlendi.

2017'de krallığın yönetiminde fiili kontrolü ele alan Veliaht Prens Muhammed bin Selman, iktidarının en büyük kriziyle karşı karşıya. Abu Dhabi Commercial Bank, Suudi ekonomisinin bu yıl %3,1 küçüleceğini öngörürken, Doğu-Batı boru hattındaki bir aylık kesintinin küçülmeyi %4,5 seviyesine çekebileceğini belirtti. Bloomberg ise yaşanan aksamaların, Suudi hükümetinin veri merkezleri, enerji ve elektrikli araçlar gibi sektörlere milyarlarca dolarlık doğrudan yabancı yatırım çekme planlarını zora sokabileceğini vurguladı.

Krizin etkileri küresel ekonomiye de yansıyor. Brent petrolünün Kasım vadeli varil fiyatı %2,90 artışla 108,75 dolara yükselirken, ABD hafif petrolü (WTI) Ekim vadeli işlemleri %4,38 artarak 105,83 dolardan kapandı. Kpler verilerine göre boru hattının bir ay boyunca kapalı kalması halinde küresel ham petrol arzı 120 milyon varil azalabilir. Reuters'a konuşan kaynaklar, Suudi Arabistan'ın Avrupa'ya ham petrol sevkiyatını şimdiden azalttığını bildirdi.

Jeopolitik cephede ise Suudi Arabistan'ın seçenekleri sınırlı görünüyor. Eurasia Group analizlerine göre krallık bir politika ikilemiyle karşı karşıya. Prens Muhammed bin Selman'ın ABD Başkanı Donald Trump ve İngiltere Başbakanı Andy Burnham'dan askeri destek talep ettiği ancak olumlu yanıt alamadığı belirtiliyor. Bölgesel istikrarsızlığın tırmanması durumunda Mısır'ın Süveyş Kanalı gelirlerinin de olumsuz etkilenebileceği ifade edilirken, Veliaht Prens Selman 16 Eylül'de seyrüsefer güvenliğini görüşmek üzere Mısır'ı ziyaret etti.