Trump Hürmüz Geçiş Ücretinden Bir Gün Sonra Vazgeçti, Körfez'le Ticaret ve Yatırım Anlaşmaları Arıyor

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'ndan geçen yükler için önerdiği yüzde 20'lik ücretten bir gün sonra vazgeçtiğini açıkladı. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Orta Doğulu liderlerle 'çok verimli görüşmeler' yaptığını ve Körfez ülkelerinin yüzde 20'lik Hürmüz geçiş ücretini ABD ile ticaret ve yatırım anlaşmalarıyla değiştirmeye karar verdiğini belirtti.

Bir gün önce Trump, ABD'nin Hürmüz Boğazı'nı 'işgal edip' kontrol edeceğini ve bölgeyi koruma karşılığında 'çok para kazanacağını' yazmıştı. Boğazdan geçen gemilerden yük değerinin yüzde 20'si kadar ücret alınacağını duyurmuştu.

Bu oran savaş zamanı sigorta maliyetlerine kabaca denk geliyor. Temmuz başında, ABD ile İran arasındaki çatışmalar yoğunlaşmadan önce sigorta primleri yüzde 1 ila 2 seviyesindeydi. Yüzde 20'lik ücret bundan 10 kat daha yüksek. Reuters'ın hesaplamasına göre, trafiğin sabit kalması halinde ABD bu ücretten günde 240 milyon dolar toplayabilirdi.

Trump daha sonra gazetecilere verdiği demeçte, Orta Doğulu liderlerin kendisini arayarak sorunu 'çözmesini' istemesi üzerine kararını değiştirdiğini söyledi. Birçok kişi yüzde 20'lik ücretin boğazı kullanmanın ekonomik faydasını ortadan kaldıracak kadar yüksek olduğunu ve bunun Körfez'li petrol üreticileri için kabul edilemez olduğunu belirtti. Trump ayrıca 'hiç kimsenin bu boğazda ücret talep etmemesi gerektiğini' ifade etti.

Nakliye sektörü, ABD'nin önerisinin başka yerlerde de benzer girişimlere yol açabileceği endişesini dile getirdi. Dünyanın en büyük gemi sahipleri birliği BIMCO'nun baş güvenlik ve emniyet sorumlusu Jakob Larsen, New York Times'a yaptığı açıklamada, Trump'ın planının 'küresel nakliye maliyetlerini artıracağını ve enflasyonist baskı yaratacağını' söyledi. Ulusal liderlerin seyrüsefer özgürlüğüne ilişkin uluslararası normları zayıflatan açıklamalarının bu normları daha da zayıflattığını ekledi.

Trump, Körfez ülkelerinin Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğünü koruma karşılığında ABD'yi yatırım yoluyla tazmin edeceğini söyledi. Washington'un mevcut seviyelerin üzerinde bir savunma duruşunu sürdürüp sürdüremeyeceği ise belirsizliğini koruyor.

ABD, Hamas'ın Ekim 2023'te İsrail'e saldırmasının ardından Avrupa-Orta Doğu bölgesine bir veya daha fazla uçak gemisi konuşlandırmıştı. Ekim 2025'te USS Gerald R. Ford'un Orta ve Güney Amerika'ya yeniden konuşlandırılmasıyla bir boşluk ortaya çıktı. Bu hamle, Trump yönetiminin dış politikada Batı Yarımküre'ye verdiği önemle uyumluydu. Ancak İran'la savaşın başlamasının ardından ABD, uçak gemisi gücünü yeniden Orta Doğu'da yoğunlaştırdı. Bir noktada USS Gerald R. Ford, USS Abraham Lincoln ve USS George H.W. Bush'un tümü bölgedeydi. Ford daha sonra bölgeden ayrıldı.

İran'la savaş, uçak gemilerinin tek başına İran'ın asimetrik tehditlerini tamamen caydırmak için yeterli olmadığını gösterdi. Uçak gemisi konuşlandırmaları maliyetlidir ve diğer bölgelerde boşluklara yol açabilir. ABD ayrıca geçtiğimiz ay İran'la imzaladığı mutabakat zaptında gelecekte İran'a yakın bölgelerden asker çekeceğini taahhüt etti. Bu, Washington'un bölgedeki askeri varlığını daha da genişletme konusundaki isteksizliğinin altını çiziyor. ABD, bir yığılma yerine mevcut duruşunu korurken maliyetin bir kısmını paylaşmayı hedefleyebilir.

ABD Merkez Komutanlığı, 14 Temmuz TSİ 23.00'te İran'a karşı abluka önlemlerini yeniden başlattı ve 20'den fazla savaş gemisi konuşlandırdı. Askeri operasyonlar daha da yoğunlaştı.

ABD, İran içindeki büyük tesislere hava saldırılarına devam etti. İran da Bahreyn, Kuveyt ve Ürdün'deki ABD tesislerine füze ve diğer silahlarla saldırdı.

İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu, ABD ve müttefiklerinin 'kendilerine fayda sağlayan diğer petrol ve gaz ihracatının da engellenmesine hazırlıklı olması gerektiğini' söyledi. Bu, İran'ın Yemen'deki Husileri kullanarak Bab el-Mendeb Boğazı'nı kapatma olasılığını gündeme getirdi.

Petrol fiyatları yüksek seyretti. Eylül vadeli Brent petrol varil başına yaklaşık 85 dolardan işlem görürken, Ağustos vadeli Batı Teksas petrolü varil başına 80 doların üzerinde kaldı. Her iki gösterge de bir gün öncesine göre yüzde 1 ila 2 arasında artış gösterdi.